Met de caravan naar Turkije en Georgië | Deel 3 | Van Sovjet sanatoria tot wijnvelden en de grens terug naar Turkije
- 10 jul
- 12 minuten om te lezen
Na het avontuur in Ushguli voelt Camping Aghvi ineens als een veilige haven. De caravan staat er nog gewoon, Misty kent inmiddels het hele terrein en wij kunnen weer even landen na een paar dagen Kaukasus die we niet snel zullen vergeten.
De route terug richting Kutaisi lijkt trouwens nog slechter dan op de heenweg. Misschien komt dat doordat we inmiddels weten waar we op moeten letten. De gaten in de weg, het grind, de steile stukken en de wegwerkzaamheden lijken ineens overal te zitten. Toch gaat het verrassend goed. Zelfs de stukken van twaalf procent stijging op grind doen we zonder problemen. Dat geeft vertrouwen.
Bij Kutaisi vinden we een plek in de tuin van hostel StepIn. Volgens Park4Night is het vooral een camperplek, maar in Georgië moet je daar niet te ingewikkeld over doen. Hier kan veel, als je maar een beetje creatief bent. De mover komt goed van pas, want de bocht naar binnen is smal. Eenmaal op onze plek staan we prima. Voor tien euro zonder stroom en dertien euro met stroom. Helemaal goed.
Verlaten pracht in Tskaltubo
Omdat er regen voorspeld wordt, besluiten we de droge dag goed te benutten. We rijden naar Tskaltubo, een plaats net boven Kutaisi die ooit bekendstond als kuuroord van de Sovjet Unie.
Vroeger kwamen hier mensen kuren in grote sanatoria. Prachtige gebouwen vol marmer, hoge zuilen, brede trappen en grote zalen. Nu zijn veel van die gebouwen verlaten. Overgeleverd aan de tijd, aan regen, aan planten die langzaam naar binnen groeien en aan honden die er inmiddels hun eigen terrein van hebben gemaakt.
We bezoeken eerst sanatorium Metallurgist. Bij de ingang zitten twee mensen. Voor tien lari mogen we naar binnen. Ze wijzen ons zelfs waar de mooiste zalen zijn en waar je goed foto’s kunt maken. Dat blijft toch bijzonder. Je loopt door een vervallen gebouw, terwijl bovenin nog steeds mensen wonen die hier na de burgeroorlogen in Abchazië en Zuid Ossetië terechtkwamen.
Pracht en pijn zitten hier dicht bij elkaar.
Daarna gaan we naar sanatorium Medea. Buiten zit een bewaker in een auto. Het gebouw heeft een indrukwekkende entree met hoge zuilen en een galerij die je zo in een film zou verwachten. Alles is vervallen, maar nog steeds zie je hoe mooi het ooit geweest moet zijn.
Als laatste bezoeken we Hotel Aya. Op de trap omhoog worden we begroet door een vrolijke hond die besluit met ons mee te lopen. Terwijl wij door donkere gangen en verlaten kamers lopen, loopt hij kwispelend voor ons uit. Gelukkig hebben we altijd koekjes bij ons. Vooral deze gids op vier poten geniet daar zichtbaar van.
Tskaltubo is geen vrolijke plek, maar wel een plek die blijft hangen. Het laat een kant van Georgië zien die je niet vindt in toeristische folders. Eens was dit luxe. Nu is het geschiedenis waar je voorzichtig doorheen loopt.
Storm aan Laguna Beach Club
Na Kutaisi rijden we verder richting het oosten. De naam klinkt veelbelovend: Laguna Beach Club. In werkelijkheid blijkt het een minicamping aan een meer te zijn, met windkracht vijf of zes. Ach ja, namen zijn soms ook maar namen.
De rit ernaartoe gaat beter dan verwacht. We rijden over goede snelweg, door lange tunnels en opnieuw door indrukwekkend berggebied. De auto doet het goed en dat voelt na alles wat we hebben meegemaakt toch wel heel fijn.
Onderweg rijden we onder Zuid Ossetië langs. Een regio die zich begin jaren negentig heeft afgescheiden en alleen door Rusland wordt erkend. Je kunt er niet in, maar op sommige plekken loopt de grens bijna direct langs de snelweg. Een rare gewaarwording. Je rijdt gewoon met je caravan over een moderne weg, terwijl zo dichtbij een geopolitieke werkelijkheid ligt waar je verder weinig van ziet, maar die wel voelbaar is.
We staan uiteindelijk op camping Ami Beach & More. Een eenvoudige plek zonder vaste plaatsen, maar prima als uitvalsbasis voor de Georgian Military Road richting Kazbegi. Die avond willen we alleen even uit eten bij Salty Garden.
Dat liep anders.
Voor we het goed en wel doorhebben, zitten we midden in een Georgisch verjaardagsfeest. We krijgen wijn van de jarige, zelfgemaakte limonade van de eigenaar en daarna nog iets sterks waarvan we de naam niet precies weten. Natuurlijk geven wij een klein klompje sleutelhanger terug aan de jarige. Daar moet uiteraard op geproost worden.
Even later moeten we dansen. Georgiërs kunnen dat trouwens indrukwekkend goed. Het wordt een avond die je niet plant, maar die je juist daarom onthoudt.
De nacht erna is minder rustig. De wind blijft hard en de volgende ochtend zien we dat niet alle bomen de storm hebben overleefd. Daarna volgt gelukkig een bijna windstille dag. Tijd voor Formule 1, een siësta en even bijkomen. Het volgende avontuur wacht alweer.
Over de Georgian Military Road
Vanaf de camping rijden we met de auto over de Georgian Military Road, de beroemde weg door de Grote Kaukasus richting Rusland.
Alleen die naam al doet iets met je verbeelding. Onderweg zien we kloosters, kerken, vrachtwagens, bergdorpen en steeds hogere toppen. Bij Gudauri stoppen we bij het vriendschapsmonument. Een groot rond monument met kleurrijke mozaïeken, gebouwd in 1983 ter herinnering aan het verdrag van Georgievsk.
Het monument is indrukwekkend, maar de bergen eromheen misschien nog meer. Overal om ons heen ligt die grote Kaukasus. Paarden, quads, paragliders, toeristenbussen en daar tussendoor Misty, die minstens net zo vaak gefotografeerd wordt als het monument zelf.
Bij Achkhoti zien we ineens grote hoofden in het landschap staan. Een soort Paaseiland in Georgië. Gemaakt door een lokale kunstenaar. Het is precies zo’n onverwachte stop waar wij blij van worden.
Omdat we pas later in ons huisje kunnen, rijden we door naar de Russische grens. Na Kazbegi wordt de weg slechter. Er zijn werkzaamheden, gaten, vrachtwagens en zelfs een onverlichte tunnel waar je doorheen mag. De grens zelf ligt in een kloof. Aan de Georgische kant zien we een groot vrachtwagenterrein, poorten en vooral veel vrachtverkeer uit Armenië, Georgië, Turkije, Azerbeidzjan en Rusland. Verder dan kijken gaan we natuurlijk niet.
Vlak voor de grens ligt het Dariali klooster. Mooi om even te zien, maar wij verlangen inmiddels vooral naar ons huisje.
Kazbegi en de Drievuldigheidskerk
Ons huisje bij Kazbegi heeft een uitzicht waar je stil van wordt. Hoog boven ons zien we de Drievuldigheidskerk van Gergeti liggen. Misschien wel het meest gefotografeerde gebouw van heel Georgië.
De volgende ochtend zijn we vroeg wakker. Buiten heeft het gevroren en de zon komt langzaam achter de bergen vandaan. We rijden rond negen uur naar boven, in de hoop de grootste drukte voor te zijn. Dat lukt deels, er staat al een bus met Aziatische toeristen, maar het is nog goed te doen. Het laatste stuk naar de kerk is steil, want de kerk ligt op 2170 meter hoogte. Eenmaal boven begrijp je direct waarom iedereen hiernaartoe wil.
De kerk zelf is prachtig. Binnen branden kaarsjes, muren zijn versierd met schilderingen en fresco’s en de sfeer is stil, ondanks de toeristen. Toch is het vooral het uitzicht dat ons raakt.
Voor ons ligt de Kazbek, ruim vijfduizend meter hoog. Eromheen bergen in allerlei kleuren, wilde paarden in de verte en ergens heel klein beneden ons huisje. Met de zoomlens kunnen we het zelfs terugvinden.
Dit is weer zo’n moment waarop je elkaar even aankijkt en niets hoeft te zeggen.
Tbilisi met familie
Na de bergen rijden we richting Tbilisi. Daar krijgen we bijzonder bezoek: de moeder van Lianne komt een paar dagen meereizen. Ze was eerder al bij ons in Albanië en Lissabon, nu dus in Georgië.
We hebben een appartement in de stad en dat voelt na al die campings, cabins en bergwegen ineens behoorlijk luxe.
Tbilisi is een stad van contrasten. Grote winkelstraten met theaters, musea en parlementen. Oude Sovjet gebouwen. Moderne koffietentjes. Demonstraties bij het parlement. Politie, camera’s en tegelijkertijd mensen die gewoon hun dagelijkse boodschappen doen. De Zara blijkt natuurlijk ook een attractie, zeker als je moeder erbij is.
We lunchen in een fijn cafeetje waar tot onze verrassing het alfabet van Dick Bruna hangt. In het Nationaal Museum zien we tentoonstellingen over Sovjet onderdrukking en de biodiversiteit van de Kaukasus. Georgië is op dat moment niet alleen mooi, maar ook gelaagd. Je voelt dat dit land nog steeds zoekt naar zijn plek tussen oost en west.
Een ontmoeting uit 2006
Een van de meest bijzondere avonden in Tbilisi heeft niets met gebouwen of bezienswaardigheden te maken.
In 2006 waren de ouders van Lianne gastgezin tijdens het SIVO dansfestival in Odoorn. Twee jongens van de Georgische Egresi dansgroep logeerden toen bij hen. Via Facebook en het dansfestival van Odoorn was opnieuw contact gelegd. Nu, jaren later, zitten we in Tbilisi bij een voorstelling van diezelfde dansgroep.
We ontmoeten choreograaf George Pilishvili, die destijds ook in Nederland was. We krijgen prachtige plaatsen en kijken naar een optreden vol energie, kracht en trots. De spirit van toen is meteen weer terug.
Na afloop drinken we samen nog wat in een cafeetje. Herinneringen worden opgehaald, verhalen gedeeld. Zijn zoon is er ook bij. Hij danst inmiddels zelf en wil ook choreograaf worden. Om elf uur zijn we de laatsten die de bar verlaten.
Op de terugweg worden we nog aangehouden voor alcoholcontrole. Gelukkig had Rudolf niets gedronken. Alles prima, we mogen door. Soms komt een reis niet alleen naar nieuwe plekken, maar ook terug bij oude herinneringen.
Oude stad, badhuizen en wijn
De volgende dag nemen we een Bolt taxi naar het oude centrum van Tbilisi. Daar voelt de stad ineens weer heel anders. Perzische invloeden, kleurrijke balkons, badhuizen, smalle straatjes en de scheve klokkentoren die iedereen wil zien.
We wandelen langs de Vredesbrug, bezoeken de Sioni kathedraal waar mam een kaarsje brandt en dwalen verder richting de badhuizen. Sommige gebouwen zijn prachtig betegeld, andere lijken bijna tegen elkaar aan te leunen.
Tbilisi is kleurrijk, rommelig, levendig en ontzettend fotogeniek. Op een brug zet mam ons op de foto. Op de volgende brug zetten wij haar op de foto. Zo gaat dat.
Later eten we in een restaurant met uitzicht over de stad. Mam en Rudolf genieten van Georgische wijn. Lianne houdt het wat rustiger. De volgende dag staat voor mam en Rudolf nog een wijnmuseum en wijnproeverij op het programma. Georgië en wijn horen nu eenmaal bij elkaar.
Na een paar dagen brengen we haar midden in de nacht naar het vliegveld. Om half vier gaat de wekker. Nog een laatste knuffel van Misty en dan vliegt ze terug naar Nederland. Wij kruipen om zes uur ’s ochtends nog even terug in bed.
Terug naar de caravan en door naar Kakheti
Na Tbilisi bezoeken we nog de Chronicles of Georgia. Een enorm monument van wel dertig meter hoog dat de geschiedenis van Georgië en het christendom verbeeldt. Het is even klimmen, maar vanaf boven heb je prachtig uitzicht over Tbilisi en Tbilisi Lake.
Daarna installeren we ons weer in de caravan. Op naar het oosten, naar Kakheti, de wijnregio van Georgië.
We staan op Ibero Winery Camping bij Gurjaani. Een kleine camping met vijf plekken, nette voorzieningen en walnotenbomen achter de caravan. Als je een wijnproeverij doet, is een nacht gratis. Kijk, dat klinkt als een goede deal. De eigenaar spreekt goed Engels en heeft nog nooit een caravan met mover gezien. Dat vinden ze hier fantastisch.
Buiten Tbilisi rijden we al snel tussen de druiven. Het is oogsttijd. Wagens vol witte en blauwe druiven rijden af en aan. Langs de weg worden druiven, fruit en zelfgemaakte producten verkocht. Georgië is het geboorteland van wijn, zeggen ze hier. En na een paar dagen Kakheti geloof je dat meteen.
Sighnaghi, Tsinandali en een paar glazen te veel
Op een regenachtige dag bezoeken we Tsinandali Estate, een historisch landgoed dat belangrijk is voor de wijncultuur van Georgië. Binnen mogen we helaas niet fotograferen, maar het huis staat vol oude meubels, antieke kasten en porselein. Buiten is alles druk vanwege een congres.
Later doen we inkopen in Telavi en ’s avonds gaat Rudolf wijnproeven op de camping. Vijf halve glazen wijn, twee halve glazen port en drie chacha. Je kunt raden wie goed sliep die nacht.
Een dag later gaan we naar Sighnaghi, een toeristisch stadje op 760 meter hoogte. Het ligt prachtig, maar zelfs in oktober is het druk. We bezoeken het Bodbe klooster, waar volgens de overlevering de heilige Nino begraven ligt. Buiten staan mensen in de rij om het graf te bezoeken.
Wij nemen daarna een tuktuk door Sighnaghi. Dat scheelt klimmen en lopen over lastige keien. Soms moet je gewoon slim zijn.
In deze regio zien we ook een ander Georgië. Mooie huizen die vervallen zijn, oude Lada’s in felle kleuren, zelfgemaakte drank langs de weg en zelfs vers geslachte dieren bij stalletjes. Kakheti voelt armer dan het westen van het land, maar ook puur en eigen.
Naar de steppe bij Udabno
Na de wijnregio rijden we naar Udabno. De rit ernaartoe is prachtig. Onderweg worden we nog opgehouden door een grote kudde schapen. Geen straf, want het uitzicht wordt steeds weidser.
Bij Oasis Club vinden we een plek via iOverlander. Niet via Park4Night deze keer. Er zijn kleine bungalows, nette toiletten en een uitzicht waar je stil van wordt. We bestellen meteen soep en khachapuri.
De volgende dag rijden we naar het David Gareja kloostercomplex, vlak bij de grens met Azerbeidzjan. De weg ernaartoe is geasfalteerd, omdat ook dagtrips vanuit Tbilisi hierlangs komen. Het landschap is compleet anders dan alles wat we tot nu toe in Georgië hebben gezien.
Steppe, kale heuvels en regenboogkleuren in het zand. Boven op de heuvels grenswachters met wapens, omdat Azerbeidzjan letterlijk om de hoek ligt.
Het Lavra klooster is gerestaureerd en de grotkerk is weer te bezoeken. Veel andere kloosters in dit gebied zijn verwoest of liggen in gebied waar je niet zomaar bij kunt. In de Sovjettijd werd dit landschap zelfs gebruikt als schietterrein door het Rode Leger. Het is een bizarre gedachte als je daar rondloopt.
Op de terugweg nemen we nog een gravelweg richting het Dodo klooster. Onze 4WD wordt goed getest, maar met het klooster al in zicht besluiten we het laatste stuk niet te rijden. Soms is omkeren ook gewoon verstandig.
Gori, Stalin en een zwaar stuk geschiedenis
Vanaf Udabno rijden we richting Gori. Daarmee reizen we weer westwaarts. Turkije komt langzaam weer in beeld. We staan op Camping by Gori. Een rustige plek met creatieve voorzieningen, zullen we maar zeggen. Er is een wasmachine en dat maakt veel goed. Voor anderhalve euro per was draait onze kleding weer rond. Prima.
Gori is een stad waar je niet om de geschiedenis heen kunt. Het is de geboorteplaats van Jozef Stalin. Zijn ouderlijk huis staat er nog, met daarachter het Stalinmuseum.
Rudolf bezoekt de bovenverdieping van het museum, waar veel aandacht is voor zijn jeugd, politieke carrière en cadeaus die hij kreeg. Wat bijna niemand weet, is dat er beneden rechts achterin ook een kleine kamer is over de donkere kant van Stalin. De miljoenen slachtoffers krijgen daar veel minder ruimte dan de verering boven. Dat voelt ongemakkelijk.
Gori is ook de stad waar in 2008 de Nederlandse cameraman Stan Storimans omkwam tijdens een Russisch bombardement. Op het grote plein is daar niets meer van te zien, maar in het oorlogsmuseum wel. Foto’s, verhalen en beelden brengen die geschiedenis ineens dichtbij.
Na het museum lopen we langs het kasteel, zien grote beelden van oorlogshelden en belanden onverwacht op een markt. Groente, fruit, kaarsjes, kleding, schoenen en huishoudelijke spullen. Even later staan we weer voor een hypermodern gebouw waar je een paspoort kunt aanvragen.
Gori blijkt veel meer dan alleen Stalin. Gelukkig maar.
Vardzia en drie Duitse jongens naar India
De volgende stop is Aspindza. We staan bij hotel Vardzia Kala op de parkeerplaats. In de tuin is ruimte voor kleine tentjes, maar voor onze caravan is de parkeerplaats beter. De eigenaar brengt spontaan fruit uit eigen tuin. Zodra hij de naam Lianne hoort, die blijkbaar ook in Georgië voorkomt, is ze ineens zijn grootste vriend.
De volgende dag bezoeken we Vardzia. Stel je voor dat je koningin Tamar bent en in plaats van een paleis een complete grotstad laat bouwen. Dat is Vardzia. Kerken, gangen, trappen, kamers en uitzichten die steeds weer veranderen. Onze knieën en enkels krijgen meer te verduren dan tijdens een week wandelen met Misty. Gelukkig is het rustig en kunnen we alles op ons eigen tempo bekijken.
Onderweg naar Vardzia nemen we drie Duitse jongens mee. Ze hebben op onze camping gewerkt in ruil voor kost en inwoning en blijken onderweg te zijn naar India. Zonder mobiele telefoon. In traditionele timmermans en metselaarskleding. Met stok, hoed en knapzak. Alsof ze uit een ander tijdperk zijn gestapt.
Ze vertellen over hun leerreis, over vrijheid, tradities en onderweg zijn zonder al te veel bezit. Vardzia is prachtig, daar bestaat geen twijfel over. Toch is het juist die ontmoeting in de auto die de dag extra bijzonder maakt.
Afscheid van Georgië
Na Vardzia komt het besef langzaam binnen: we gaan Georgië verlaten en dat voelt vreemd.
In een paar weken tijd is dit land onder onze huid gekropen. De bergen, de wegen, de koeien, de zwerfhonden, de wijn, de chacha, de kloosters, de mensen.
Georgië is geen perfect land. Wegen kunnen goed zijn of ineens vol gaten zitten. Auto’s rijden zonder voorbumper alsof dat heel normaal is. Zwerfhonden zijn overal. Politiek voelt dichtbij. Rusland is nooit helemaal ver weg.
Tegelijkertijd is het een land waar mensen je brood, druiven of wijn geven. Waar een camping eigenaresse iemand belt om je auto te helpen. Waar je zomaar op een verjaardagsfeest belandt. Waar folkdans nog springlevend is en waar je tussen kerken, bergen en steppe steeds weer iets nieuws ontdekt.
Misschien is Georgië met een camper makkelijker te bereizen dan met een caravan. Dat zou kunnen. Toch is het met onze caravan prima gelukt. Juist daardoor voelt het misschien nog mooier en specialer.
De volgende dag rijden we richting de grens met Turkije. Een nieuw hoofdstuk wacht, want er staat ons nog veel meer moois te wachten!
Opmerkingen